Wanneer een hond gromt, gaat er vaak iets mis.
Toch ben ik er meestal blij mee
Dat klinkt misschien vreemd.
Want als jouw hond gromt naar bezoek, naar een kind, naar een andere hond of zelfs naar jou, dan voelt dat zelden als goed nieuws. Vaak brengt het schrik, onzekerheid en soms zelfs angst met zich mee. Veel eigenaren vragen zich direct af of hun hond agressief wordt, of ze iets verkeerd hebben gedaan, of dat ze moeten ingrijpen voordat het erger wordt.
Dat zijn logische gedachten. Niemand wil immers dat een situatie uit de hand loopt.
Toch zie ik grommen ook heel anders.
Niet omdat het gedrag geen aandacht verdient. Integendeel. Maar omdat een grom vaak één van de meest waardevolle signalen is die een hond ons kan geven. Het vertelt ons namelijk dat de hond nog communiceert. Dat hij nog probeert duidelijk te maken hoe hij zich voelt voordat hij zich gedwongen voelt om verder te gaan.
En juist daarom is een grom vaak het begin van een oplossing, niet het einde ervan.
Komt het uit het niets?
Of ging er al veel aan vooraf?
Een van de dingen die ik het vaakst hoor tijdens consulten is: "Ik zag het echt niet aankomen."
Dat begrijp ik.
Sterker nog, in veel situaties snap ik precies waarom een eigenaar dat gevoel heeft.
Wij mensen kijken vaak naar gedrag door een menselijke bril. En dat mag ook, maar we vergeten de helft. We zien een hond die naar bezoek toe loopt, contact zoekt, misschien zelfs tegen iemand aan gaat staan of kwispelt met zijn staart. Voor ons zijn dat signalen die meestal positief voelen. We koppelen ze aan vriendelijkheid, enthousiasme of ontspanning.
Maar honden communiceren veel subtieler dan dat.
Een hond kan zich tegelijkertijd aangetrokken voelen tot een situatie en zich er ongemakkelijk bij voelen. Hij kan nieuwsgierig zijn naar bezoek, maar het ook spannend vinden. Hij kan aandacht willen, maar tegelijkertijd behoefte hebben aan meer afstand. Dat klinkt tegenstrijdig, maar emoties zijn zelden zwart-wit. Er speelt zoveel meer mee.
Daardoor ontstaan situaties die voor mensen ontzettend verwarrend zijn.
De hond loopt zelf naar het bezoek toe. Het bezoek steekt een hand uit. De hond blijft staan. Er wordt geaaid. En ineens volgt er een grom.
Voor de eigenaar voelt dat als een complete omslag.
Voor de hond voelt het vaak als het eindpunt van een proces dat al veel eerder begonnen is.
Niet iedere kwispel
Is een blije kwispel
Een van de grootste misverstanden rondom hondengedrag is dat een kwispelende hond automatisch een blije hond zou zijn.
In werkelijkheid vertelt een kwispel ons vooral dat er emotie aanwezig is. Welke emotie dat precies is, hangt af van alles daaromheen.
Ik zie regelmatig honden die gespannen bezoek ontvangen. Ze lopen er zelf naartoe, bewegen hun staart en zoeken zelfs contact. Maar als je goed kijkt zie je ook een lichaam dat strak staat. Spieren die gespannen zijn. Een hond die voortdurend de omgeving scant. Ogen die weinig rust uitstralen.
Voor die hond voelt de situatie vaak helemaal niet zo ontspannen als wij denken.
Toch blijft hij in contact.
Niet omdat hij het prettig vindt, maar omdat hij geen andere strategie heeft geleerd.
Veel honden hebben nooit geleerd dat ze afstand mogen nemen. Dat ze weg mogen lopen. Dat ze mogen aangeven dat iets te veel is zonder dat ze daar verder toe worden uitgedaagd. Sommige honden hebben zelfs geleerd dat terugtrekken niet werkt. Dat mensen hen toch blijven benaderen, blijven aanraken of blijven uitnodigen tot contact.
Daardoor blijven ze vaak veel langer in een situatie hangen dan goed voor ze is.
En juist daar ontstaat regelmatig het moment waarop een grom verschijnt.
Niet omdat de hond plotseling agressief wordt, maar omdat alle eerdere signalen onvoldoende effect hebben gehad.
Grommen
Is zelden het eerste wat een hond doet
Wanneer we een situatie terugspoelen zien we bijna altijd dat een hond al veel eerder heeft geprobeerd iets duidelijk te maken.
Soms gebeurt dat door weg te kijken. Soms door te verstijven. Soms door spanning op te bouwen in het lichaam. Sommige honden gaan juist druk doen, springen op, lopen onrustig heen en weer of kunnen moeilijk stil blijven zitten. Andere honden beginnen veel te likken, te gapen of voortdurend hun aandacht te verplaatsen.
Dat zijn signalen die gemakkelijk gemist worden, zeker wanneer je niet weet waar je naar kijkt.
En dat is geen verwijt.
Hondentaal is ingewikkeld. Zeker wanneer signalen elkaar lijken tegen te spreken. Een hond die contact zoekt en zich tegelijkertijd ongemakkelijk voelt. Een hond die kwispelt maar toch spanning ervaart. Een hond die zich laat aaien maar eigenlijk liever meer afstand zou hebben.
Voor veel eigenaren voelt een grom daardoor als een verrassing.
Voor de hond is het vaak het moment waarop subtiele communicatie heeft plaatsgemaakt voor duidelijkere communicatie.
De grom is dan niet de oorzaak van het probleem.
De grom is het moment waarop de hond eindelijk duidelijk genoeg wordt om gehoord te worden.
Een correctie is zo verleidelijk
En zo niet helpend
Wanneer een hond gromt, gebeurt er ook iets bij de eigenaar.
Je schrikt.
Je voelt spanning.
Misschien schaam je je tegenover bezoek. Misschien maak je je zorgen om je kinderen. En natuurlijk voel je de verantwoordelijkheid om direct in te grijpen.
Dat zijn allemaal normale reacties.
Juist daarom snap ik ook waarom zoveel mensen corrigeren wanneer hun hond gromt.
Het is een autonome reactie. Ze proberen de situatie veilig te houden.
Alleen lost corrigeren het onderliggende probleem meestal NOOIT op.
De emotie die ervoor zorgde dat de hond ging grommen verdwijnt namelijk niet doordat het geluid stopt. Sterker nog... Het wordt erger. Er komt iets naars bij.
De spanning blijft bestaan.
De onzekerheid blijft bestaan.
De behoefte aan afstand blijft bestaan en wordt nog groter!
Wat er ook gebeurt, is dat de hond leert dat hij dat deel van zijn communicatie beter niet meer kan gebruiken.
En dat is precies waar het risico ontstaat.
Gromt je hond niet meer?
Dat wil niet zeggen dat hij zich beter voelt!
Het verdwijnen van een waarschuwing betekent niet automatisch dat het probleem verdwenen is.
Soms vertellen mensen trots dat hun hond niet meer gromt nadat ze hem consequent hebben gecorrigeerd.
Maar dat vertelt ons eigenlijk nog niets over hoe die hond zich van binnen voelt.
Want een hond kan prima leren om een grom in te slikken terwijl de onderliggende emotie volledig aanwezig blijft.
Sterker nog, sommige honden worden daar juist onzekerder van.
Ze ervaren dezelfde spanning, maar hebben geleerd dat hun waarschuwing ongewenst is.
Daardoor verdwijnen er stap voor stap communicatiesignalen uit het gedrag.
En hoe minder ruimte een hond ervaart om te communiceren, hoe groter de kans dat hij uiteindelijk naar zwaardere middelen grijpt wanneer hij zich echt geen raad meer weet.
Dat is de reden waarom ik liever werk met een hond die eerlijk durft te vertellen dat iets moeilijk is, dan met een hond die alles stilletjes ondergaat.
Achter iedere grom zit een verhaal
Gedrag begrijpen begint bij onderzoeken van de oorzaak
Wanneer een hond gromt, probeer ik daarom niet alleen als eerste het gedrag weg te halen.
Ik wil begrijpen waarom het gedrag nodig is geworden.
Voelt de hond zich onveilig?
Wordt hij overvraagd?
Speelt pijn een rol?
Heeft hij onvoldoende controle over de situatie?
Heeft hij geleerd dat subtiele signalen niets opleveren?
Pas wanneer we die vragen beantwoorden, kunnen we echt iets veranderen.
Want uiteindelijk willen we niet dat een hond leert om te stoppen met grommen.
We willen dat hij zich veilig genoeg voelt om het niet meer nodig te hebben.
Dat is een wereld van verschil.
Drie pakketten
Dogability
Childability
