Gedragsproblemen wegtrainen
Afleren en andere hardnekkige ideeën
We hebben allemaal beelden in ons hoofd.
Hoe het eruit zou moeten zien. Hoe iets zou moeten werken. En vaak zijn die beelden mooier, rustiger en eenvoudiger dan de werkelijkheid.
Kijk alleen al naar hoe we gewend zijn geraakt aan gemak. Met een druk op de knop zetten we Netflix aan en kijken we precies waar we zin in hebben. Vroeger ging je op de fiets naar de videotheek, zocht je een film uit die er op dat moment was, leende die voor een paar dagen en bracht hem daarna weer terug. Soms was jouw keuze er niet meer en moest je het doen met plan B. Dat was normaal. Je paste je aan.
En ergens zijn we dat aanpassingsvermogen een beetje kwijtgeraakt. We verwachten dat dingen werken zoals wij het bedacht hebben. Direct. Zonder gedoe.
Sprookjes
Bestaan niet...
Een beetje zoals Disneyland. Alles klopt, alles is afgestemd, alles voelt logisch. Het is een wereld die is ontworpen om prettig te zijn. Zonder rafelranden. Zonder verrassingen die je dag verpesten.
En ongemerkt nemen we die manier van denken mee naar huis. Naar ons dagelijks leven. Naar onze hond.
Wanneer een hond gedrag laat zien dat niet past binnen dat plaatje, raken we uit balans. Want zo hadden we het niet bedacht. In ons hoofd was het anders. Rustiger. Maakbaarder. En dus moet er iets gebeuren.
Vaak schieten we dan direct in de trainingsstand. Het gedrag moet weg. De hond moet het afleren. En het liefst leren we er meteen iets nieuws voor in de plaats.
Want als wij het kunnen bedenken, dan moet het toch ook kunnen.
We zeggen het soms zelfs letterlijk tegen de hond. “Ga af.”
Alsof hij ergens een knopje heeft gemist. Of alsof het feit dat wij het bedacht hebben automatisch betekent dat het ook uitvoerbaar is voor de hond. Dat wat in ons hoofd logisch klinkt, voor hem net zo vanzelfsprekend zou moeten zijn.
Meer dan input
En output..
Maar tussen wat wij willen en wat een hond kan, zitten heel veel stappen. En die stappen slaan we vaak over. Alsof er ergens een afstandbediening is die we alleen nog even goed moeten instellen.
Die afstandbediening is er niet.
Een hond is geen systeem waar je iets in stopt om er aan de andere kant precies uit te krijgen wat je bedacht had. Het is geen automaat waarbij je aan de voorkant een brokje erin stopt en er aan de achterkant vanzelf iets uitrolt. Al zou dat soms best praktisch zijn. Daartussen gebeurt namelijk van alles. Vertering, verwerking, emoties, spanning, ervaringen en verwachtingen lopen voortdurend door elkaar heen.
Een hond is een levend wezen. Met een eigen geschiedenis, genetische aanleg en bagage. Net als bij mensen speelt er altijd meer mee dan alleen wat we aan de buitenkant zien. Er is een emotioneel en motivationeel systeem dat voortdurend invloed heeft op gedrag.
Training kan daarin helpend zijn. Maar training is niet alles.
Gedrag vertelt een verhaal
Wat gedrag ons laat zien
Wat een hond laat zien, staat nooit los van hoe hij zich voelt. Angst, spanning, frustratie, overprikkeling, vermoeidheid of pijn spelen vaak een veel grotere rol dan we graag willen toegeven. Toch proberen we die lagen regelmatig te negeren. We plakken er een oefening op, hopen dat het gedrag verdwijnt en raken gefrustreerd als dat niet gebeurt.
Wat we dan ongewenst gedrag noemen, is eigenlijk informatie. Het vertelt iets over hoe de hond zich voelt, wat hij aankan en wat hij op dat moment nodig heeft.
De vraag zou daarom niet moeten zijn hoe we gedrag kunnen afleren, maar waarom het er is. Wat maakt dat deze hond dit gedrag laat zien. En wat vraagt dat van ons.
Daar schuurt het vaak. Want we zijn geneigd te denken vanuit wat wij willen dat een hond kan, in plaats van vanuit wat een hond nodig heeft om zich veilig en stabiel te voelen in onze wereld.
Zonder afstandsbediening
Geen Disneylandverwachtingen
Een hond moet ook gewoon hond kunnen zijn. Rust nemen, verwerken, snuffelen, spanning kwijt kunnen, keuzes mogen maken. Gedrag verandert niet door het te onderdrukken of te overschreeuwen met training. Gedrag verandert wanneer de omstandigheden veranderen.
En soms betekent dat vertragen. Minder vragen. Andere verwachtingen. En soms ook accepteren dat iets niet direct kan of misschien zelfs nooit vanzelfsprekend wordt.
Niet alles is maakbaar. En dat is misschien wel het lastigste om te accepteren in een wereld waarin we gewend zijn dat bijna alles met een druk op de knop geregeld is.
Voor mij gaat het bij gedragsproblemen dan ook niet om het repareren van een hond. Het gaat om begeleiden. Kijken, begrijpen en samen zoeken naar wat past bij deze hond, in dit leven, met deze mensen.
Waar een hond zorgen geeft, zit vrijwel altijd een verhaal onder. En dat verhaal verdient aandacht. Geen afstandbediening. En zeker geen Disneylandverwachtingen.
Drie pakketten
Dogability
Childability
